Beslenmede Dikkat Edilecek Noktalar

Beslenme ile sağlık durumu arasında karşılıklı bir etkileşim vardır.

Beslenmesi iyi olmayan çocukta bağışıklık sistemi etkilenmekte, hastalıklara karşı yatkınlık oluşmakta, her hastalık sonrasında beslenme biraz daha bozulabilmekte, büyüme ve gelişme beklenilen düzeyde olmamaktadır. Anne sütü yeterli ise ilk 6 ayda bebeğin tüm ihtiyaçlarını tek başına karşılayabilmektedir.

Anne sütü yeterliliği nasıl anlaşılır?

Bebeğin doyduğunun en iyi göstergesi yeterli kilo almasıdır. İlk 6 ay içinde 150-200gr. yada her ay 600-800gr. kilo alımı anne sütünün yeterli olduğunu gösterir. Bunun dışında bebeğin günde 5-6 kez altını ıslatması, günde 1-2 kez kakasını yapması anne sütünün yeterliliği konusunda bize fikir verir. Diğer yandan anne sütünün yetersiz olduğu durumlarda , bebek aç kaldığında kan şekeri düzeyinin düşmesine bağlı olarak bebek uyuklayabilir ve ağlamayabilir. Bu sakin görünüm yanlışlıkla bebeğin doyduğu izlenimini verebilir. Bu nedenle bebeğin kilo alımı ilk 1 yaşta yakından izlenmelidir.

Anne sütünün bol olması için neler yapılmalıdır?

Anne sütünün salgılanmasına etki eden 3 ana faktör vardır.
1- bebeğin sık sık emzirilmesi
2- annenin beslenmesi ve sıvı alımı
3- annenin ruhsal durumu

Sütün bol olmasını sağlayan en önemli faktör bebeğin emmesidir. Bebek doğumdan

Sonra en kısa sürede( en geç yarım saat içerisinde) emzirilmeye başlanmalıdır. Bebeğin emmeye en istekli olduğu bu dönem geçirilirse bebek uzunca bir süre emmeye isteksizlik gösterecek ve ilk emzirme gecikecektir. Süt gelmese bile erkenden emzirilmelidir. Bu, refleksin oluşmasını ve sütün salgılanmasını başlatacaktır. Takip eden süreçte ise bebek anne memesini her aradığında gece ve gündüz sık sık emzirilmelidir. Annenin emzirme döneminde estetik kaygı ile yada kilo verme amacıyla diyet uygulaması süt oluşumunu azaltacaktır. Anneden bu dönemde beklenen aşırı beslenme olmayıp, günlük ihtiyaçlarının biraz üzerinde beslenmesidir. Halk arasında süt salgısını arttırdığı savunulan bir çok besin maddesinin böyle bir etkisi bilinmemektedir.

Bu nedenle anne, emzirme döneminde diyet yapmamalı, her gün tüm besin gruplarından düzenli olarak yemeli, ortalama 4 litre kadar sıvı tüketmeli, aşırı miktarda çay ve kahve tüketmemeli, sigara kullanmamalıdır. Diğer önemli faktör annenin ruhsal durumudur. Stres, tartışma, yorgunluk anne sütünü olumsuz etkilemektedir.

Anne sütünün emzirme süreleri ve aralıkları nasıl olmalıdır?

Bebekler bir öğünde alacakları anne sütünün %50’sini ilk 1-2 dakikada, %90’nını ise ilk 5 dakikada emerler. Ortalama emzirme süresi 15-30 dakika arasındadır. Bebek sabit zaman aralıkları ile değil, istedikçe emzirmeye çalışılmalıdır. Bu süre 30 dakika ile 3 saat arasında değişmekte olup beslenme aralıklarının 3 saati aşmamasına özen gösterilmelidir.

Anne sütünü nasıl saklayabilirim?

Özellikle çalışan anneler el veya pompa yardımı ile sağdıkları sütü steril kaplara aktararak evde olmadığı saatlerde bebeklerine verilmesini sağlayabilir. Bu amaçla sağılan anne sütü:

Oda sıcaklığında 4-6 saat
Buzdolabında 24 saat
Buzdolabının buzluğunda 4 hafta
Derin dondurucuda 6 ay saklanabilir

Ek gıdaların verilme sırası nasıl olmalıdır?

Anne sütü yeterli ise 6. aya kadar ek gıda verilmemelidir. Anne sütü yeterli değil yada yok ise 4.aydan sonra hekim önerisi doğrultusunda ek gıdalara başlanabilir

Ek Besin Takvimi

4-6 AY MEYVE SUYU- PÜRESİ YOĞURT, SEBZE ÇORBALARI VE PÜRELERİ, MUHALLEBİ, KAŞIK VE KAVANOZ MAMALARI
6-7 AY ek olarak KAHVALTI BAKLAGİLLER VE TAHILLAR ETLİ SEBZELER TAVUKLU SEBZELER
7-9 AY ek olarak KÖFTE, TAVUK, BALIK VE DOLMALAR
9-12 AY ek olarak MAKARNA, PİLAV,SOFRA GIDALARI

EK BESİN HAZIRLANMASINA ÖRNEKLER

ELMA yıkanır, kaynar sudan geçirilir, soyulur, cam rendede püre olarak yedirilir.
ŞEFTALİ yıkanır, kaynar sudan geçirilir, kabuğu soyulur dilimlere ayrılır, çatalla püre haline getirilir, yedirilir
MUZ çatalla püre haline getirilir, yedirilir.
PORTAKAL suyu sıkılarak verilir.

Meyve suyu mümkünse evde hazırlanmalıdır, günde iki kez ile başlanılır, hazırlandıktan sonra yarım saat içinde tüketilmelidir. Mikser kullanmaktan mümkünse kaçınılmalıdır.

YOĞURT=60Kcal, 3gr.protein =100cc süt, 1 çay kaşığı yoğurt mayası

Süt kaynatılır, elin dokunabileceği sıcaklığa gelinceye kadar soğutulur. 1 çay kaşığı yoğurt(mayası) ilave edilir. Kımıldatmadan üzeri örtülerek 3-4 saat bekletilir. Yedirilirken içine meyve ve bisküvi konulabilir.

SEBZE ÇORBASI =300Kcal, 3,5 gr protein: 2 porsiyon; 1 küçük havuç, 1 orta boy patates, 1 yemek kaşığı pirinç, 1 yemek kaşığı zeytinyağı

Pişirildikten sonra tel süzgeçten geçirilir ve bebeğe yedirilir. Her seferinde yeni bir sebze eklenerek çeşitlendirilebilir. Daha sonraki aylarda bir çorba kaşığı kıyma yada tavuk eti de katılabilir.

MUHALLEBİ=200Kcal, 5-6 gr. protein:2 porsiyon; 200ml su, 1 silme yemek kaşığı pirinç unu, 6 ölçek endüstriyel mama

Soğuk suya pirinç unu ilave edilip, ezilir. Yavaş ateşte karıştırılarak pişirilir. Ocaktan indirildikten sonra ılık halde iken mama ilave edilir ve yedirilir.

KAHVALTI=210 Kcal, 6-7 gr protein:2 porsiyon;1 yumurta sarısı, 1kibrit kutusu peynir, 1 tatlı kaşığı pekmez, ekmek içi yada bisküvi
Yumurta, ¼ Yumurta sarısı katı olarak başlanır. Her 2-3 günde bir miktar arttırılıp, 8-10 günde bir bütüne ulaşılır. Peynir tuzsuz ve orta yağlı olmalı, gerekirse akşamdan su içine konulmalıdır. Kahvaltı ürünleri ayrı ayrı veya anne sütü, mama, bitkisel çaylar içinde verilebilir.

IZGARA KÖFTE=70Kcal, 6gr. protein:1 porsiyon; 30 gr yağsız dana kıyma çok az ekmek içi, çok az maydanoz

Ekmek içi az ıslatılır, maydanoz ve kıyma yoğurulur, ısıtılmış fırında veya yağsız tavada pişirilir ve yedirilir. Ekmek yerine pirinç konularak sulu köfte olarak da verilebilir.

Ek Besin Verilirken Dikkat Edilecek Konular

• Bebeğin sindirim sistemi henüz katı gıdaları öğütebilecek düzeyde gelişmediğinden en erken 4. ayda başlanır.
• Yeni gıdalara annenin ve bebeğin yorgun olmadığı keyifli bir zamanda başlanır.
• Besinler hazırlanmadan ve bebeğin yorgun olmadığı keyifli bir zamanında başlanmalıdır.
• Besinler hazırlanmadan ve bebek beslenmeden önce eller mutlaka yıkanmalıdır. Kullanılacak araç ve gerecin temiz olmasına dikkat edilmelidir.
• Her yeni gıdaya tek tek en az 3-5 gün aralarla az miktarlarda başlanmalıdır, giderek miktarı arttırılmalıdır. Böylece istenmeyen bir reaksiyon oluştuğunda hangi yiyecekten olduğu kolayca saptanabilir.
• İlk kez verilecek gıdalar bebek açken denenmelidir.
• Bebeğe verilecek her türlü gıda doğal ve taze hazırlanmış olmalıdır.
• Beslenmede yumuşak kıvamlı gıdalardan daha katılara aşamalı olarak geçilmelidir.
• Bebek yeni gıdaya başladığında tadını değişik bulup reddebilir. Bebek ısrarla yemek istemediğinde zorlanmamalı, 1-2 hafta aradan sonra tekrar denemelidir.
• Öğünlerde yiyeceği gıda miktarı bebeğe bırakılmalıdır, yemek istemediği takdirde ısrar edilmemelidir.
• Hazırlanan gıdalar oda ısısında 2 saatten fazla bekletilmemelidir.
• Her yeni gıdadan sonra kakada bazı değişiklikler olabileceği bilinerek telaşlanılmamalıdır.
• Yutmasını kolaylaştırmak ve gıdanın akciğere kaçmasını engellemek için ek gıdalar bebek dik pozisyonda yada mama sandalyesine oturtularak beslenmelidir.

İlk Bir Yaşta Önerilmeyen Gıdalar

• İnek sütü
• Yumurta akı
• Bal
• Şeker
• Tuz
• Çay
• Katı yağlar
• Pastırma, sucuk, salam, sosis
• Beyin, böbrek gibi sakatatlar
• Yemek suyu, kemik suyu( beleyici değeri yok)
• Hazır meyve suları, kolalı içecekler
• İçine boya, tatlandırıcı veya aroma katılmış besinler
• Acılı, baharatlı, çiğ veya iyi pişmemiş veya mangalda pişmiş et yemekleri ve köfteler
• Fındık, fıstık, çekirdek gibi küçük kuru yemişler

7-9 Aylık Bebekte Örnek Beslenme Programı

SABAH ÖĞÜNÜ
Anne sütü
Ve/veya kahvaltı

ARA ÖĞÜN
Meyve suyu veya püresi

ÖĞLE ÖĞÜNÜ
Anne sütü
Sebze maması veya çorbası
Et ürünleri veya tahıllar, baklagiller

İKİNDİ ÖĞÜNÜ
Yoğurt

AKŞAM ÖĞÜNÜ
Anne sütü
Ve/veya muhallebi
Ve/veya kaşık, kavanoz mamaları

UYKU ÖNCESİ ve/veya GECE UYANIRSA
Anne sütü veya mama

ANNE SÜTÜ ÖĞÜNLERE BAĞLI OLMAKSIZIN SIK OLARAK VERİLEBİLİR.

Bu yazi 2008-06-09 tarihinde, bebegim tarafindan eklendi